De Lelystadse Haringparty
Een delicatesse uit de zee
Vers gevangen zoute haring en de voorbereiding van deze vis behoren bij de Hollandse visserijtraditie. Ons kleine landje aan de zee kent een schat aan producten die samen het zeebanket vormen zoals de Hollandse garnaal uit de Waddenzee, de oesters en de mosselen uit de Oosterschelde, platvis als tong, schol en bot. In vele toprestaurants staan deze lekkernijen op het menu en voor de thuiskokers is er aanvoer van vis via speciale viswinkels of via het visaanbod op de weekmarkten.
Het uit de Middeleeuwen, zo rond 1400, stammende haring kaken is het aan boord van de haringlogger verwijderen van de ingewanden, organen en de kieuwen van de vis waardoor de vis langer houdbaar is en zijn typische haringsmaak krijgt. Een handeling die inmiddels een vast gegeven is in de Nederlandse visserijcultuur. en die wordt toegeschreven aan Willem Beukelszoon, een visser uit het Zeeuwse Biervliet. Na de vangst wordt de vis gepekeld, in ijs bewaard en in visserijhavens als IJmuiden, Katwijk, Vlaardingen en Scheveningen aan wal gebracht en via de visafslag verkocht. De echte Hollandse Nieuwe wordt in mei en juni gevangen omdat de vis dan het vetst is. De aanvoer van de eerste nieuwe Haring wordt wel de haringrace genoemd. In de Middeleeuwen werd de bewerkte vis verpakt in houten vaatjes en dat is in onze huidige tijd het symbool bij menige haringparty waarbij het eerste vaatje wordt geveild ten bate van een goed doel. In de 19e eeuw werd het eerste aangevoerde vaatje Hollandse Nieuwe aangeboden aan de Prinsen van Oranje.
De haring, gevangen in het noordelijke deel van de Noordzee en rond de welbekende Doggersbank, is al meer dan duizend jaar een belangrijk onderdeel van ons menu en, niet te vergeten, van onze economie. De vangst ontstond voor de kust van Vlaanderen, Zeeland en de toen nog Zuid-Hollandse eilanden. Uit archieven blijkt dat ook in Denemarken al lange tijd haring werd gevangen. De vis behoort tot ons volksvoedsel, is relatief goedkoop, voedzaam en houdbaar. Dat de haringvisserij een belangrijke schakel vormde in onze economie en de toenemende welvaart blijkt wel uit het werk van scheepsbouwers van schepen als buizen, loggers en trawlers, van kuipers, nettenboetsters, touwslagers, zoutzieders en veilingpersoneel. Zo droeg het bij aan de voorspoed van de ‘Gouden Eeuw” en van ons land als zeevarende natie. Haring is en blijft een smaakvolle traditie.
De smaak van een heerlijke haring hap
Ieder jaar is er in juni Vlaggetjesdag. Op een vooraf aangekondigde zaterdag wordt het eerste vaatje gevangen haring van het nieuwe seizoen aangevoerd in Scheveningen. Met deze ‘vette’ vissoort is het smikkelen geblazen met diverse recepten van topkoks. Om er enkele te noemen die o.a. door Sergio Herman, Jonnie Boer en Herman den Blijker zijn samengesteld:
- Haringtartaar met radijs: vier haringen, gehakte radijs, appel, verse gesneden dille en halfvolle yoghurt.
- Aardappelsalade met haring, gekookte aardappelen, doperwten, komkommer, appelazijn, olijfolie, gesneden bosui en peterselie.
- Haringsalade met prei en basilicum, rode appel, slasaus, halfvolle yoghurt, tomatenketchup, twee haringen en sesamolie
- Haring spiesjes met stukjes gember, halfvolle yoghurt, zeezout, gesneden zure augurk, blokjes gekookte knolselderij, twee in mootjes gesneden haringen
- Koude haringsoep met vier schoongemaakte haringen, mayonaise, wasabi, kippenbouillon, kookroom, gesneden sjalot, bieslook, lenteui, zoete sherry
Begeleidende wijn om de zoute smaak te omlijsten zijn Muscadet, Sauvignon Blanc en Riesling. Een eenvoudig haringpartje aan een prikkertje smaakt bijzonder goed met een koud glas met gekoelde Korenwijn. Eet smakelijk!